|
4
jUn 2011 cMfIgV rwj
pwl sMDU dy ilKy kwiv sMgRih “ Anhd nwd “ dI GuMf cukweI smyN pRo: jIq dyivMdr kOr (cMfIgV)
pwsoN piVAw igAw prcw kwiv
sMgRih : Anhd nwd Swier
rwj pwl sMDU Swier rwjpwl sDUM
horW ny pRdysI vsidAw hoieAw vI vqn dI imtI dw moh Awpxy kwiv sgRih
‘Anhd nwd’ rwhIN ^UbsUrq rUp ivc isrj ky pwTkW dI kcihrI ivc phuMcdw
kIqw hY [mYN auhnW dI ies sihqk au`dm Anhd nwd dI isrjnw qy auhnW nUM
hwridk vDweI idMdI hW[qy Swier dy hONsly dI dwd dyxI bxdI hY,ik auh p`CmI
dySW dI mjbUirAW , duSwvrIAW qy s`misAwvW nwl jUJdy hoey vI AwpixAw
BwvnwvW ,vlvilAW nUM kwivk rUp ivc swfy snmu`K kIqw hY [jo ik iek kiTn kMm
hY [Swier kol Awvws qy pRvws dw qjrbw hY[nOjvwn Swier rwj pwl sDUM horW ny
AwstRylIAw ivc rihMidAw hoieAw swihq dI sUKm ivDw kivqw , gIq gzl pMjwbI
bolI ivc ilK ky swfy pMjwbIAW auqy AihswnmeI kwrj kIqw hY[ Swier ny kwiv
sMgRih ‘Anhd nwd’ nUM do BwgW ivc vMifAw hY [pihlw Bwg kivqwvW, nzmW
Aqy dUsry Bwg ivc aurdU ihMdI
idAw gzlW qy jpwnI kivqw hwiekU dI jwnkwrI swfy igAwn ivc vwDw krdI
hY[Swier dIAw kivqwvW inj qoN hkIkq vl dw s&r kridAw hn[kiv ny kwivk
jugq rwhI Awpxy ivcwrW ,Awpxy AnuBv nUM pwTkW nwl sWJw kIqw hY[ies kwiv
sMgRih ivc drz ijAwdwqr kivqwvW dw srokwr sc qoN pry vsdy kory sc nwl hY [kivqw
“zIro” Aorq mrd dy mzbUq sMbDw dI qrzmwnI krdI hY ; qUM iek hYN, ieh s`c hY[ mYN zIro hW ,ieh vI pRq`K hY[ pr qUM jdoN nON qy Aw ky
ruk jweyNgw
nW, qW mYN hOLI ijhI
qyry nwl Awn KVHWgI
qy Anµq qk
qyry nwl c`lWgI] qUM iek hYN, ieh s`c hY[ mYN zIro hW ,ieh vI pRq`K hY[ Swier ny SwierI
ivc AwpxI klwqmk sUJ duAwrw Awpxy AnuBvW dw smwjIkrn kIqw hY[ausdIAW
bhuiqAW gzlW ivcoN pr-gmW, duKW , drdW dI ksk mihsUs huMdI hY[smwijk duK ,
klyS, gurbq Aqy bybsI vI ausdI kivqw ivc JlkdI hY[ies bybsI qoN AzwdI dI
Bwl ivc hY Swier; cl nI ijMdy AMbrI
au`fIey au`cI mwr aufwrI nw koeI jwL qy
ipMjrw a`uQy nw koeI jwn iSkwrI
Al& AzwdI ,
byprvwhI nw koeI i&kr
&kwrI dyh dI m^ml Kohl
ivCweIey ieSk dy plMG nvwrI Aw dohvyN i&r
iek imk ho ky cuigey cog inAwrI Swier ny smwj dI sOVI soc nUM bhuq swrIAW sm`isAwvW
ivcoN kFx dI koiSS kIqI hY[ivSvIkrx dy pRBwv ADIn lok AwpxIAW lwlswvW dy
gulwm ho cu`ky hn[auh pivqr irSqy nwqy smwijk qwxy bwxy nUM Bul ky isAwsqI
KyfW Kyfdy hn[ies isAwsIkrx nwl smwijk qwxw bwxw aulJ ky rih igAw
hY[isAwsq ny muhbqW vI klMikq kr idiqAw hn[ Swier ny AwpxIAW kivqwvW rwhI lokW dy igr rih Awcrx nUM
muV surjIq krx dI koiSS kIqI hY [ausny smwj ivc Aw rhI cirqr dI kmI qy
&okI ckwcoND ivc guAwc ky AslI kdrW kImqW nUM nW Bulwaux dI gl kIqI hY[ Swier
ny iek kivqw “ AK ieMj Br jWdI hY” ivc kuJ qukW iliKAw hn; qyrw nW lbW qy AwauNidAW hI A`K ieMj Br
jWdI hY ijvyN guAwcw hoieAw pMCI koeI su`kI audws twhxI qy swh lYx leI bYT
igAw hovy[ ijvyN koeI t`utdw qwrw kuJ dyr leI Tihr
igAw hovy] qyrw nW lbW qy AwauNidAW hI A`K ieMj Br
jWdI hY Swier
ny pRvws dy moh ivc ivlk rih lokW dw bhuq hI cMgy FMg nwl icqrx
kIqw hY[pCm dw smwijk qwxw bwxw ies qrW
hY kivqw qUM pUrb hY ivc drSwauNdw hY; qUM pUrb hY qy mYN p`Cm hW auNj swfw myl qW sMBv nhIN hY
[ pr myry dosq idn ivc iek vwrI qW sUrj vI aus jhgw qy huMdw hY jo nW pUrb ivc hY qy nW p`Cm
ivc kwiv sMgRih ‘Anhd nwd’ ivc Swier ny XwdW idAW
ismrqIAW qy i^AwlW dI AmIrI dw nmUnw kivqwvW ,gzlW rwhIN rUpmwn kIqw hY [Swier
sDUM horW ny kivqwvW rwhIN ibMb isrjx dI koiSS kIqI hY[kivqwvW ivc
pRqIkmeI SYlI qy AMlkwrk BwSw dI vrqoN kIqI geI hY [kivqwvW BwvyN lGU hn
pr auh v`fyy ArQW nUM ibAwndIAW hn[Swier dI SwierI ivc ieko smyN
keI rMg Jlkdy ny[ nOjvwn Swier rwj pwl sMDU AwSwvwdI qy romWsvwdI kivqw dw Swier hY [auh smwijk, siBAcwr,sMswrIkrx dIAW bdl rhIAW kdrW kImqW dI gl kridAw mn`uKqw nUM pRyrdw hY[Swier ny pRvws dIAW muSiklW dI gl kIqI hY[kivqw hY ; kl rwq bVI grmI sI [ nINd ^ulI qy mYN C`q qy tihlx clw igAw cMn vI grmI nwl murJwieAw ijhw myry vl vyK irhw sI[ ……………… qy iPr mYN holI ijhI
qwirAW qoN A`K bcw ky cMn dI itkI AwpxI
zubwn qy rK leI Aqy ieko Gut ivc AMdr lMMGw igAw auh TMfI Twr itkI hux myry AMdr lukI bYTI hY nW auh myrI TMfk gvwauxw cwhuMdI hY nW mYN hI ies irsqy nUM koeI nwm dyxw cwhuMdw hW[ kl rwq bVI grmI sI [ ihMdI qy aurdU idAw gzlW , nzmW mMn nUM ^USI qy hulwrw
dyx vwlIAW hn[pihly Bwg dIAW kuJ kivqwvW , ‘qyry nwm dI ^fI ‘, ‘ijMd
ibrhw dw ^Uhw’ , ‘mYN lkVI qy qUM qr^wn vy ‘, ‘dyhI dw bwlx’ Awid
ivc sU&IAwnw rMgq dw pRBwv hY [ iesdy nwl hI mMn nUM ^oh pwaux vwlIAW kivqwvW ,
‘khwnI myry dyS dI’ ,’ikswn dI AlwhuxI’ qy ‘mW jd qUM nhIN
rhyNgI’ bVIAW hI Bwvukqw vwlIAW kivqwvW hn[‘rUh kuMdn hogI’ qy
‘mOnsUn’ tutdy iqVkdy irSiqAW nUM drSwauNdI hY[ Swier ny bhu-prqI kivqw isrjx dI koiSS kIqI hY[Anhd nwd
kwiv sMgRih ivc ijQy kwivk isrjxw kridAW kvI ny pUrx qOr qy AwpxI pRiqBw
drSweI hY , auQy kuJ kwivk kmIAW vI mihsUs hUMidAw hn[kwivk sMgRih dIAw
kuJ kivqwvW ivc jjbwq boiDkqw qy BwrU hn Aqy kwivk guxw dI Gwt rVkdI hY [Swier
nUM rUpk pKoN hor AiBAws krx dI loV hY[jpwnI kivqw “hwiekU” pVH ky
nvIN ivDw dI jwnkwrI pRwpq hoeI hY[ A^Ir ivc iehI khWgI ik Swier ny ies kwiv sMgRih ‘Anhd
nwd’ rwhIN Awpxy ivcwrW qy AnUBv nUM pwTkW nwl sWJw kIqw hY[aurdU ,ihMdI
,^VIbolI, bRjBwSw, AMgRyjI ,pMjwbI jubwnW
dyy Awzm &wzl ieh kwiv sMgRih ‘Anhd nwd’ kwivk jigAwsuAW leI
pVHxXog qy slwhuxXog hY [qy AsIN Swier rwj pwl sMDU leI duAw krWgy ik auh
hor il^x ,bhuq swrw il^x qy auhnW dI klm swihqk bulMidAw nUM Cuhy[ Swlw ! Swier dI SwierI ieMj hI puLwMGW putdI vDy P`uly] Dnvwd pRo: jIq dyivMdr kOr ( cMfIgV) 96466-71267
راج پال
سندھو دے لِکھے کاو سنگریہہ ’’ اَنہد ناد
‘‘ دی گھُنڈ چُکائی سمیں
پروفَیسر جیت دیوِندر کور (چنڈیگڑ)
پاسوں پڑیا گیا پرچہ کاو
سنگریہہ : اَنہد ناد شاعر راج
پال سندھو شاعر
راجپال سدھوں ہوراں نے پردیسی وسدیا ہویا
وی وطن دی مِٹی دا موہ آپنے کاو سگرہِ ’اَنہد
ناد‘ راہیں خوبصورت رُوپ وِچ سِرج کے
پاٹھکاں دی کچہری وِچ پہُنچدا کیتا ہے ۔میں
اُوہناں دی اِس سہِتک اُدم اَنہد ناد دی
سِرجنا تے اُوہناں نوں ہاردِک ودھائی
دِندی ہاں۔تے شاعر دے حوصلے دی داد دینی
بندی ہی،کہ اوہ پچّھمی دیشاں دی مجبوریاں
، دُشاوریاں تے سمّسیاواں نال جوجھدے ہوئے
وی آپنیا بھاوناواں ،ولولیاں نوں کاوک
رُوپ وِچ ساڈے سنمُکھّ کیتا ہے ۔جو کہ اِک
کٹھِن کّم ہے ۔شاعر کول آواس تے پرواس دا
تجربہ ہی۔نوجوان شاعر راج پال سدھوں ہوراں
نے آسٹریلیا وِچ رہِندیا ہویا ساہت دی
سوخم وِدھا کویتا ، گیت غزل پنجابی بولی
وِچ لِکھ کے ساڈے پنجابیاں اُتے اہِسانمئی
کارج کیتا ہی۔ شاعر نے
کاو سنگریہہ ’اَنہد ناد‘ نوں دو بھاگاں
وِچ ونڈیا ہے ۔پہلا بھاگ کویتاواں، نظماں
اَتے دُوسرے بھاگ وِچ
اُردو ہندی دیا غزلاں تے جاپانی کویتا
ہائکو دی جانکاری ساڈے گیان وِچ وادھا
کردی ہی۔شاعر دِیا کویتاواں نِج توں حقیقت
ول دا سفر کردیا ہَن۔کوِ نے کاوک جُگت راہی
آپنے وِچاراں ،آپنے انُوبھَو نوں پاٹھکاں
نال سانجھا کیتا ہی۔اِس کاو سنگریہہ وِچ
درج زیادہتر کویتاواں دا سروکار سچ توں
پَرے وسدے کورے سچ نال ہے ۔کویتا ’’زیرو‘‘
اورت مرد دے مضبوط سنبدھا دی ترزمانی کردی
ہے ؛ توں اِک
ہیں، ایہہ سچ ہی۔ میں زیرو
ہاں ،ایہہ وی پرتکّھ ہی۔ پر توں
جدوں نوں تے آ کے رُک جائینگا ناں، تاں میں
ہولی جہی تیرے نال آن کھڑھانگی تے اننˇت
تک تیرے نال چلاّنگیز توں اِک
ہیں، ایہہ سچ ہی۔ میں زیرو
ہاں ،ایہہ وی پرتکّھ ہی۔ شاعر نے
شاعری وِچ آپنی کلاتمک سوجھ دوارا آپنے
اُنوبھَواں دا سماجیکرن کیتا ہی۔اوسدیاں
بہوتیاں غزلاں وِچوں پرـغماں، دُکھاں ،
درداں دی کسک محسوس ہُندی ہی۔سماجک دُکھ ،
کلیش، غُربت اَتے بے بسی وی اُوسدی کویتا
وِچ جھلکدی ہی۔اِس بے بسی توں آزادی دی
بھال وِچ ہے شاعر؛ چل نی
جِندے عنبری اُڈّیئے اُچّی
مار اُڈاری نہ کوئی
جال تے پِنجرہ اوتّھی نہ کوئی
جان شِکاری الف آزادی
، بے پرواہی نہ کوئی
فِکر فکاری دیہہ دی
مخمل کھوہل وِچھائیئی عِشق دے
پلنگھ نواری آ دوہویں
پھِر اِک مِک ہو کے چُگاے چوگ
نیاری شاعر نے
سماج دی سوڑی سوچ نوں بہُت سارِیاں
سمسّیاواں وِچوں کڈھن دی کوشش کیتی
ہی۔وِشویکرن دے پربھاو ادھین لوک آپنیاں
لالساواں دے غُلام ہو چُکّے ہَن۔اوہ پوِتر
رِشتے ناطے سماجک تانے بانے نوں بھُل کے
سِیاستی کھیڈاں کھیڈدے ہَن۔اِس سیاسیکرن
نال سماجک تانا بانا اُلجھ کے رہ گیا
ہی۔سیاست نے مُہبتاں وی کلنکِت کر دِتیا
ہَن۔ شاعر نے
آپنیاں کویتاواں راہی لوکاں دے گِر رہ
آچرن نوں مُڑ سُرجیت کرن دی کوشش کیتی ہے ۔اُسنے
سماج وِچ آ رہی چرِتر دی کمی تے فوکی
چکاچوندھ وِچ گواچ کے اصلی قدراں قیمتاں
نوں ناں بھُلاؤن دی گل کیتی ہی۔ شاعر نے
اِک کویتا ’’ اکھ اِنج بھر جاندی ہی‘‘
وِچ کُجھ تُکاں لِکھیا ہَن؛ تیرا ناں
لباں تے آؤندیاں ہی اکّھ اِنج
بھر جاندی ہے جِویں
گُوآچا ہویا پنچھی کوئی سُکّی
اُداس ٹاہنی تی ساہ لین
لئی بیٹھ گیا
ہووی۔ جِویں
کوئی ٹُٹّدا تارہ کُجھ دیر
لئی ٹھہر گیا
ہوویز تیرا ناں
لباں تے آؤندیاں ہی اکّھ اِنج
بھر جاندی ہے شاعر نے
پرواس دے موہ وِچ وِلک رہ لوکاں دا بہُت ہی
چنگے ڈھنگ نال چِترن کیتا
ہی۔پچھم دا سماجک تانا بانا اِس تراں
ہے کویتا توں پُورب ہے وِچ درشاؤندا
ہی؛ توں پُورب
ہے تے میں پچّھم ہاں اُنج ساڈا
میل تاں سنبھو نہیں ہے ۔ پر میرے
دوست دِن وِچ
اِک واری تاں سورج وی
اُوس جہگا تے ہُندا ہی جو ناں
پُورب وِچ ہے تے ناں پچّھم وِچ کاو
سنگریہہ ’اَنہد ناد‘ وِچ شاعر نے یاداں
دیاں سِمرتیاں تے خیالاں دی امیری دا
نمونہ کویتاواں ،غزلاں راہیں روپمان کیتا
ہے ۔شاعر سدھوں ہوراں نے کویتاواں راہیں
بِمب سِرجن دی کوشش کیتی ہی۔کویتاواں وِچ
پرتیکمئی شیلی تے انلکارک بھاشا دی ورتوں
کیتی گئی ہے ۔کویتاواں بھاویں لگھو ہَن پر
اوہ وڈّے ارتھاں نوں بیاندیاں ہَن۔شاعر دی
شاعری وِچ اِکو سمیں
کئی رنگ جھلکدے نی۔ نوجوان
شاعر راج پال سندھو آشاوادی تے رومانسوادی
کویتا دا شاعر ہے ۔اوہ سماجک،
سبھیچار،سنساریکرن دِیاں بدل رہیاں قدراں
قیمتاں دی گل کردیا منُکّھتا نوں پریردا
ہی۔شاعر نے پرواس دِیاں مُشکِلاں دی گل
کیتی ہی۔کویتا ہے ؛ کل رات
بڑی گرمی سی ۔ نینˇد
خُلی تے میں چھتّ تے ٹہِلن چلا گیا چن وی
گرمی نال مُرجھایا جیہا میرے ول
ویکھ رِہا سی۔ ٰٰٰٰٰٰ تے پھِر
میں ہولی جہی تاریاں
توں اکّھ بچا کی چن دی
ٹِکی آپنی زُبان
تے رکھ لئی اَتے اِکو
گُھٹ وِچ اندر لنگھا گیا اوہ ٹھنڈی
ٹھار ٹِکی ہُن میرے اندر لُکی بیٹھی ہے ناں اوہ
میری ٹھنڈک گواؤنا چاہُندی ہے ناں میں
ہی اِس رِستے نوں کوئی نام دینا چاہوندا
ہاں۔ کل رات
بڑی گرمی سی ۔ ہندی تے
اُردو دیا غزلاں ، نظماں منّ نوں خوشی تے
ہُلارا دین والیاں ہَن۔پہلے بھاگ دِیاں
کُجھ کویتاواں ، ’تیرے نام دی خڈی ’، ’جِند
بِرہا دا خوہا‘ ، ’میں لکڑی تے توں ترخان
وے ’، ’دیہی دا بالن‘
آد وِچ صوفیانہ رنگت دا پربھاو ہے ۔ اِسدے نال
ہی منّ نوں خوہ پاؤن والیاں کویتاواں ، ’کہانی
میرے دیش دی‘ ،‘کِسان دی الاہُنی‘ تے ’ماں
جد توں نہیں رہینگی‘ بڑیاں ہی بھاوُکتا
والیاں کویتاواں ہَن۔’روح کُندن ہوگی‘
تے ’مونسون‘ ٹُٹدے تِڑکدے رِشتیاں نوں
درشاؤندی ہی۔ شاعر نے
بہُوـپرتی کویتا سِرجن دی کوشش کیتی
ہی۔اَنہد ناد کاو سنگریہہ وِچ جِتھے کاوک
سِرجنا کردیاں کوی نے پورن طور تے آپنی
پرتِبھا درشائی ہے ، اوتھے کُجھ کاوک
کمیاں وی محسوس ہوندیا ہَن۔کاوک سنگریہہ
دِیا کُجھ کویتاواں وِچ جذبات بودھِکتا تے
بھارُو ہَن اَتے کاوک گُنا دی گھاٹ رڑکدی
ہے ۔شاعر نوں روپک پکھوں ہور ابھیاس کرن دی
لوڑ ہی۔جاپانی کویتا ’’ہائکو‘‘ پڑھ کے
نویں وِدھا دی جانکاری پراپت ہوئی ہی۔ اخیر وِچ
ایہی کہانگی کہ شاعر نے اِس کاو سنگریہہ ’اَنہد
ناد‘ راہیں آپنے وِچاراں تے انوبھو نوں
پاٹھکاں نال سانجھا کیتا ہی۔اُردو ،ہندی
،خڑیبولی، برجبھاشا، انگریزی ،پنجابی
زباناں دے اعظم فاضل ایہہ کاو سنگریہہ
’اَنہد ناد‘ کاوک جگیاسُواں لئی پڑھنیوگ
تے سلاہُن یوگ ہے ۔تے اسیں شاعر راج پال
سندھو لئی دُعا کراںگے کہ اوہ ہور لِخن
،بہُت سارا لِخن تے اُوہناں دی قلم ساہتک
بُلندیا نوں چھُہی۔ شالہ !
شاعر دی شاعری اِنج ہی پُلانگھاں پُٹدی
ودھے پھُلّیز دھنواد پروفَیسر
جیت دیوِندر کور ( چنڈیگڑ) جٹِداونِدارھہوٹمالِ.چوم ۹۶۴۶۶ـ۷۱۲۶۷
|
